หลังจากได้มีการออกประกาศบังคับใช้ พ.ร.บ. โรงงานฉบับใหม่ ไปเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2562 ที่ผ่านมา ส่งผลให้เงื่อนไขเกี่ยวกับการขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานในไทยเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม โดยวัตถุประสงค์ของการปรับปรุงกฎหมายครั้งนี้ คือ เพื่อลดภาระของผู้ประกอบกิจการโรงงาน เพิ่มความคล่องตัว ทำให้เกิดความต่อเนื่องในภาคการผลิต ส่งผลให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศไทยในภาพรวม เราจะพาทุกท่านไปอัปเดตรายละเอียดของ พ.ร.บ. โรงงานฉบับใหม่ ในแง่ของการขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานว่าเป็นอย่างไร มีรายละเอียดอะไรบ้าง
ในอดีต โรงงาน หมายถึง สถานประกอบการที่มีเครื่องจักรไม่เกิน 20 แรงม้า และมีพนักงานระหว่าง 7-20 คน ส่วน พ.ร.บ. ฉบับใหม่ได้เปลี่ยนขอบเขตความหมายของโรงงานจากฉบับเดิมเป็นอาคาร สถานที่ หรือยานพาหนะที่มีพนักงานอย่างน้อย 50 คน หรือเครื่องจักรที่มีกำลังรวมตั้งแต่ 50 แรงม้าขึ้นไป ดังนั้น หากจำนวนคนงานน้อยกว่า 50 คนและจำนวนแรงม้ารวมของเครื่องจักรน้อยกว่า 50 แรงม้า จะไม่เข้าข่ายเป็นโรงงาน ดังนั้นจึงไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (ร.ง.4) ขณะที่ผู้ประกอบการทั่วไปก็ไม่ต้องต่ออายุใบ ร.ง.4 อีกต่อไปจากเดิมที่ผู้ประกอบการต้องต่ออายุใบ ร.ง.4 ทุก ๆ 5 ปี
สำหรับประเภทของโรงงานที่ได้รับการละเว้น ไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (ร.ง. 4) แต่ต้องแจ้งให้พนักงานหรือเจ้าหน้าที่ทราบก่อนมีการก่อตั้งโรงงานหรือปฏิบัติงาน ได้แก่
โรงงานที่เป็นของหน่วยงานราชการ
โรงงานที่มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาและการวิจัย
โรงงานของสถาบันการศึกษามีที่วัตถุประสงค์เพื่อการฝึกอบรม
โรงงานที่มีลักษณะการดำเนินการเป็นอุตสาหกรรมในครอบครัว
โรงงานที่ดำเนินงานอันมีลักษณะที่จำเป็นและเกี่ยวเนื่องกับกิจการที่มิใช่โรงงานตาม พ.ร.บ. ฉบับนี้และตั้งอยู่ในพื้นที่เดียวกัน
การยื่นขอใบอนุญาตโรงงาน มีขั้นตอนคร่าว ๆ ดังนี้
ยื่นแบบคำขออนุญาตประกอบกิจการโรงงานต่อสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด
จัดเตรียมหนังสือรับรองบริษัท
วิศวกรผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้แทนที่ได้รับมอบอำนาจจากกระทรวงอุตสาหกรรมลงนามในแบบแปลนโรงงาน
จัดทำบัญชีรายชื่ออุปกรณ์และเครื่องจักรในโรงงานที่ได้รับการรับรองจากวิศวกรหรือตัวแทนจากกระทรวงอุตสาหกรรม
นำเสนอมาตรการความปลอดภัยที่เกี่ยวข้องกับอันตราย การควบคุมของเสีย และปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมโดยละเอียด ทั้งนี้ Frasers Industrial Property ได้สร้างแผนความยั่งยืนที่ครอบคลุมสำหรับโรงงานและคลังสินค้าเพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติตามกฎหมาย
เมื่อพร้อมแล้ว ผู้ประกอบการสามารถยื่นแบบฟอร์มได้ที่สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด พร้อมชำระค่าธรรมเนียม หลังจากนั้นจะมีผู้ตรวจสอบเข้ามาตรวจสอบโรงงานตาม พ.ร.บ.โรงงาน ซึ่งแต่เดิมต้องดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่รัฐเท่านั้น แต่ปัจจุบันอนุญาตให้ผู้ตรวจสอบเอกชนทำได้ แต่ต้องมีคุณสมบัติครบถ้วนตามที่กำหนด
เอกสารที่ต้องเตรียมสำหรับการแจ้งเจ้าหน้าที่พนักงาน เพื่อขอใบรับแจ้งประกอบกิจการ
สำเนาทะเบียนบ้านและสำเนาบัตรประจำตัวประชาชน (สำหรับบุคคลธรรมดา)
สำเนาหนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคล ระบุชื่อผู้มีอำนาจลงนาม ที่ตั้งสำนักงาน และวัตถุประสงค์ (สำหรับนิติบุคคล)
แผนผังแสดงสิ่งปลูกสร้างภายในบริเวณโรงงาน
เอกสารอื่นๆ ตามที่เจ้าหน้าที่กำหนด
สถานที่ยื่นขอใบอนุญาตโรงงาน
สำหรับโรงงานในเขตกรุงเทพมหานคร ยื่นขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (ร.ง.4) ได้ที่ กรมโรงงานอุตสาหกรรม ถนนพระรามที่ 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ หรือ
ยื่นออนไลน์ ได้ที่
http://dsapp.diw.go.th/Login.aspx?ReturnUrl=%2f
สำหรับโรงงานในต่างจังหวัด ยื่นขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (ร.ง.4) ได้ที่ สำนักงานอุตสาหกรรมในจังหวัดนั้น ๆ
พ.ร.บ. ฉบับนี้กำหนดให้มีผู้ตรวจสอบเอกชนที่มาตรวจสอบโรงงานหรือเครื่องจักรแทนพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ โดยผู้ตรวจสอบเอกชนจะต้องมีใบอนุญาตตรวจสอบรับรองจากกรมโรงงานอุตสาหกรรมก่อน และยังต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมตามกฎหมายว่าด้วยวิศวกรหรือใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีควบคุมตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมวิชาชีพวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี และมีประสบการณ์การทำงานไม่ต่ำกว่า 5 ปีในงานที่เกี่ยวข้องกับงานทางด้านสิ่งแวดล้อม ด้านความปลอดภัย ด้านสารเคมี ด้านไฟฟ้า ด้านพลังงาน ด้านเครื่องกล ด้านโยธา หรือด้านอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับโรงงานอุตสาหกรรม ทั้งนี้ หากมีการเปลี่ยนแปลงแบบแปลนโรงงาน หรือมีการโอนโรงงานหรือให้เช่าโรงงานแก่บุคคลหรือนิติบุคคลอื่น เจ้าของโรงงานรายใหม่จำเป็นต้องขอใบอนุญาตใหม่เช่นเดียวกัน
การขออนุญาตจัดตั้งโรงงานถือเป็นข้อบังคับทางกฎหมาย ผู้ประกอบการที่ฝ่าฝืนก่อตั้งโรงงานโดยไม่ได้รับอนุญาต มีโทษจำคุก 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เพราะฉะนั้นแล้ว ผู้ประกอบการ ที่อยากมีโรงงานเป็นของตนเอง ควรดำเนินการตามกฎหมายเพื่อทำธุรกิจให้ราบรื่น สามารถดำเนินกิจการได้อย่างเต็มกำลัง ไม่ต้องหลบ ๆ ซ่อน ๆ